header photo

Blog posts : "اسناد"

جودت؛ ولایت اردبیل در حکومت ملی آذربایجان به روایت اسناد

جودت؛ ولایت اردبیل در حکومت ملی آذربایجان

به روایت اسناد 
عسگر اکبرزاده


دوران پنج ساله 25-1320 به علت خلع رضا پهلوی از قدرت توسط متفقین و عدم استقرار حاکمیت فرزندش به معنای واقعی کلمه، علی رغم نابسامانی های بسیار در امور کشوری، آزادی های نسبتا قابل قبولی برای اظهار نظر روشنفکران و صاحب نظران به ارمغان آورد که در تاریخ معاصر ایران کم نظیر می باشد، جامعه ای که از خفقان و سرکوب های دو دهه قبل چاره ای جز سکوت و یا همصدا شدن با ستم پیشه گان نداشت به یکباره خویش را در فضایی یافت که می تواند دردهایش را با دیگران به اشتراک بگذارد. اما علی رغم این آزادی و نشر ده ها روزنامه در جای جای ایران، متاسفانه به علت خط قرمزی که از سوی شاه دوم پهلوی برای جامعه گذاشته شده بود نمی توان جزییات دقیقی از وضعیت آذربایجان و آنچه که در شهرهای آن جاری و ساری بود اطلاع داشت و اندک اشخاصی که ارزش قلم را حفظ کرده و بی طرفانه به تحقیق در آن دوران و مخصوصا دوران یکساله حکومت فرقه دموکرات آذربایجان پرداخته اند از سویی مغضوب سیستم حاکم گشته و اجازه نشر واقعیات را نداشته اند و یا اینکه در بین بمباران خبری ، تحقیق ها و کتاب های سفارشی ره به جایی نبرده اند. هر چه قدر که در این برهه از تاریخ آذربایجان و شهرتبریز اسناد و مدارک از بین برده شده است دیگر شهر ها از جمله اردبیل به مراتب مظلوم تر واقع شده و سعی بر آن شده که این شهر و روشنفکران آن را در دوران تشکیل حکومت خودمختار آذربایجان دارای فاصله و یا حداقل بی تفاوت به مسائل تبریز و فرقه دموکرات آذربایجان نشان دهند و اسنادی که ناقض این ذهنیت بوده را معدوم و یا مسکوت گذاشته و اجازه نشر نیافته اند…

Read more

اصلاحات چی ها و اصول آزادی

اصلاحات چی ها و اصول آزادی

سید جعفر پیشه وری

اصلاحات چى‌ها را در مواقع عادى ممكن نيست از آزادى خواهان حقيقى تميز داد. اما در موقع پيش آمد مسايل جدى و مهم نمى‌توانند افكار خود را در پس پرده‌ى اختفا مستور داشته و فوراً خود را معرفى مى‌كنند. اين‌ها هر چند ادعاى آزادى خواهى مى‌كنند و سنگ ملت پرستى به سينه مى‌زنند، ولى حقيقتا اين طور كه وانمود مى‌كنند، نيستند. اين‌ها ايمان به قوه‌ى قاهره‌ى ملت و انقلاب ندارند. ظاهراً از اوضاع ناراضى هستند و مى‌گويند كه بايد وضعيت اصلاح بشود، ليكن اين اصلاح را اولا از صنف حاكمه انتظار دارند؛ ثانيا نصيحت و تشويق را يگانه چاره‌ى دردها تصور مى‌كنند. به خيال اين‌ها، ممكن است با دست.طبقه‌ى ممتاز براى صنف‌هاى ديگر كار كرد.

بنابراين هر وقت در ميان ملت، نهضت و جنبش بر عليه مفاسد و خرابى‌ها شروع مى‌شود، اين آقايان به ميدان افتاده، گاه به نعل و گاه به ميخ مى‌زنند و نمى‌گذارند توده‌ى ملت كاملاً از حقوق خود دفاع كرده، قدمى به طرف ترقى بردارد. اين گونه اشخاص در مساله‌ى تجدد از خود مرتجعين خطرناك تر مى‌باشند؛ زيرا اين‌ها …

Read more

خائنین کشور را به کجا می کشانند

خائنین کشور را به کجا می کشانند

سید جعفر پیشه وری

جنگ خونین جهان به آخر می رسد، کشور ما نیز با خاتمه آن بر سر دو راهی قرار خواهد گرفت که باید یکی را انتخاب کند... یکی تجدید و احیای دیکتاتوری، ظلم و جور، تعدی و قتل و جنایت، دیگری آزادی، تکامل و ترقی، عدل و داد، اگر ارتجاع غلبه کرد و ما را به راه اولی کشاند، نتیجه جز اضمحلال ملت و محو استقلال مملکت نخواهد بود، اگر راه دوم را پیش بگیریم، حتما به ساحل نجات خواهیم رسید.

 ( آژیر، شماره ۱۷۲، ۱۵ مرداد ۱٣۲٣ مقاله، خائنین کشور را به کجا می کشانند )

Read more

حرکت ۲۱ آذر در آذربایجان

حرکت ۲۱ آذر در آذربایجان

 گفتگو با دکتر بهزاد بهزادی

به مناسبت 65 مین سالروز تاسیس فرقه دمکرات آذربایجان (1389)

پرسش- جناب آقاي بهزادي شما در زمان حکومت ملي آذربايجان مقيم تبريز بوده و از نزديک شاهد فعاليتهاي انجام شده بوديد، لطفا” در خصوص اقدامات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي حکومت ملي آذربايجان برايمان صحبت کنيد.

 پاسخ- مايلم قبل از برشمردن فهرست‌وار اقدامات حكومت ملي آذربايجان، جمع‌بندي كه آبراهاميان در كتاب «ايران بين دو انقلاب» از اقدامات حكومت ملي آذربايجان كرده است، از صفحه 54 آن كتاب نقل كنم:

 

 «حتي مخالفان فرقه هم به ناچار پذيرفتند كه در عرض اين يكسال خدمات و كارهايي بيشتر از دوران بيست‌ ساله رضاشاه انجام گرفته است».

 كارهاي انجام گرفته از طرف حكومت ملي آذربايجان را كه براساس مفاد مرامنامه فرقه دموكرات آذربايجان و مصوبات كنگره و مجلس ملي آذربايجان انجام گرفته در دو بخش به اختصار نام مي‌برم:

 بخش اول-…

Read more

مراسم یکصدمین سالروز تولد فریدون ابراهیمی بر گزار شد

مراسم یکصدمین سالروز تولد فریدون ابراهیمی بر گزار شد

سوم آذر ماه 1397 (24 نوامبر 2018) مراسم بزرگداشتی به مناسبت صدمین سالروز تولد شهید فریدون ابراهیمی در سالن مرکز بین المللی مطبوعات آذربایجان در شهر باکو با حضور گروهی از اعضاء و هواداران فرقه دمکرات آذربایجان، تعدادی از اعضای جمعیت مهاجرین ایرانی مقیم جمهوری آذربایجان و تنی چند از محققان، شرق شناسان و ... بر گزار شد. در این نشست مهمانانی از چند کشور و نمایندگان رسانه های گروهی نیز شرکت داشتند.

 در ابتدا رحیم حسین زاده صدر جمعیت مهاجرین ایرانی ضمن خوش آمدگویی به حاضرین، به اطلاع رساند که این مراسم شکوهمند از طرف کمیته مرکزی فرقه دمکرات آذربایجان و جمعیت مهاجرین ایرانی به پاس خدمات ارزنده شهید فریدون ابراهیمی در دوره حکومت خودمختار آذربایجان 1325 – 1326 برگزار می شود. مراسم با سرودملی دولت خودمختار آذربایجان آغاز شد. حاضرین به احترام از جا برخاستند و با سر دادن سرود ملی دولت خود مختار آذربایجان، یاد و خاطره جان فشانی و مبارزات خلق آذربایجان به رهبری پیشه وری را گرامی داشتند. …

Read more

پيشه وري از زبان و قلم خودش

پيشه وري از زبان و قلم خودش

21 آذر ماه مصادف است با هفتاد و سومین سالروز تاسیس حکومت ملی آذربایجان به رهبری سید جعفر پیشه وری. تا بحال در مورد شخصیت و کاراکتر رهبر جنبش 21 آذر و نخست وزیر دولت خودمختار آذربایجان؛ دهها کتاب و صدها مقاله نوشته شده است. اما هیچ نوشته ای رساتر در شناخت و شناسایی این مرد بزرگ جنبش انقلابی ایران، از آنچه خود نوشته است به نظر نمی رسد.

.  سید جعفرپيشه وري در شماره ي 91 روزنامه ي آژير هم زمان با نامزدي نمايندگي مجلـس شوراي دوره ي چهاردهم توسط حزب تودة ايران، به تقاضاي هيئت تحريريـه، بـا منتهـاي فروتنـي دربـاره ي خـود مينويسد :

از نقطه نظر زندگاني خصوصي سرگذشت من طنطنه و تشعشعي ندارد، در زاويه سادات خلخال در سنه ي 1272 متولد شدم. در اثر حوادث و زدوخوردها در سن 12 سالگي با خانواده ي خود به قفقاز مهاجرت كـردم و از آن تـاريخ در تـلاش معـاش قـدم گذاشتم. در مدرسه اي كه تحصيل مي كردم  وارد كار شدم. آنجا مانند يك مستخدم ساده خدمت كردم. پس از خاتمه ي مدرسـه در همانجا به معلمي پرداختم. پس از انقلاب اكتبر، اقيانوس نهضت اجتماعي مرا هم مانند ساير جوانان معاصر از جـاي تكـان داده، و در ميدان كاربزرگ و پرافتخار علاوه بر مبارزه آ…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان درآذر ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان درآذر ماه

1- آذر- درگذشت اوزئییر حاجی بیگوف (آهنگساز و سازندة سرود ملی جمهوری آذربایجان) در 1327.

2- آذر- درگذشت غلامحسین ساعدی (نویسنده) در پاریس به سال 1364.

4- آذر- درگذشت جبار باغچه بان در 1345.

6- آذر- درگذشت حسن بیگ زردابی (روزنامه نگار و ادیب) در باکو به سال 1286.

7- آذر- درگذشت میرزا شفیع واضح (شاعر) در تفلیس به سال 1231.

8- آذر- تولد آذر پژوهش (گوینده رادیو) در خوی به سال 1319.

9-آذر- تولد حسین بیگ زادة شکویی (جغرافیدان. استاد دانشگاه) در تبریز به سال 1312.

10- آذر- تولد نگار خیاوی (شاعر) در 1339.

11- آذر- درگذشت حسنعلی خان قره داغی (شاعر. ادیب) در شوشا به سال 1308. ــ درگذشت محمد آراز (شاعر) در باکو به سال 1383.

15- آذر-درگذشت محمد عابد خیابانی (شاعر) در تبریز به سال 1385.

ــ درگذشت حسین جاوید (نویسنده. شاعر) در شهر ایرکوتسک روسیه به سال 1320.

15- آذر- تولد اکرم ایلیسلی (نویسنده. مترجم) در روستای ایلیس بخش اردوباد نخجوان به سال 1316.…

Read more

فرقه دموکرات آذربایجان نابود نشده و نابود شدنی نیست!

فریدون ابراهیمی خطاب به خبرنگار آمریکایی در زندان:

فرقه دموکرات آذربایجان نابود نشده و نابود شدنی نیست!

فریدون ابراهیمی در آخرین لحظات زندگی اش، در اندیشه تداوم مبارزه بود. او که خود را  پیروز میدان می دانست، نه شکست خورده، مصمم بود تا آخرین لحظه حیاتش به مبارزه ادامه دهد. به همین خاطرتصمیم گرفت با چنان ابهتی در صحنه مرگ خود ظاهر شود که طرفدارانش به وجود او افتخار کنند و دشمنانش خوار و نا امید شوند. از تجسم خود در لباسی که قرار بود بپوشد، لبخندی بر لبانش نقش بست و با خود گفت: «این هم یکی از آخرین ابزارهای مبارزه من در واپسین دقایق زندگی ام خواهد بود.»

فریدون  در سلول سرد و تاریک خود غرق در فکر بود. آنچه در طول زندگی اش دیده و کرده بود، مانند نوار فیلمی در ذهنش باز می شد، و مناظر گوناگونی را در پرده ذهنش به نمایش می گذاشت. به پیر مرد جهان دیده ای فکر می کرد که در روستایی در بین مردمی که دور او حلقه زده بودند؛ با او درد دل می کرد. به یاد می آورد وقتی پیر مرد فهمید که فریدون اهل درد و در فکر درمان است، آهی کشید و سفره دلش را باز کرد. حالا که به آن روز فکر می کرد، صدای پیر مرد که بغض کرده سخن می گفت، در گوشش می پیچید:…

Read more

یادی از حیدر عمواوغلی انقلابی نامدار

یادی از حیدر عمواوغلی انقلابی نامدار

(تولد 1259 شهادت 5 آبان 1300 شمسی)

حیدرخان عمواوغلی از شخصیت های برجسته و از انقلابیون مبارز میهن ماست. وی یکی از بنیاد گذاران نهضت مشروطه و پایه گذاران جنبش کارگری و از پیشاهنگان ترویج اندیشه مارکسیسم لنینیسم در ایران است. او هم اهل علم بود و هم اهل عمل و بدون تردید از تابناکترین چهره های تاریخ معاصر است.ستارخان بازوی نیرومند انقلاب مشروطه،که دسته های فدایی تحت رهبری حیدرعمواوغلی را تا آخرین روزهای مقاومت تبریز در کنار خود داشت . همیشه می گفته است: «حرف همان است که حیدر خان بگوید»….
حیدر عمو اوغلی از انقلابیون قفقاز و از پایه گذاران حزب سوسیال دمکرات، حزب عدالت و بعدها حزب کمونیست ایران بود. در بیستم دسامبر(۲۹ آذر۱۲۵۹) ۱۸۸۰ میلادی در شهر اورمیه از پدری بنام علی اکبر افشار و مادری بنام زهرا خانم متولد شد … پدرش پزشک داروساز بود و در تهران تحصیلات خود را به اتمام رسانده بود.
راویان و مورخان، حیدر ع…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش دهم

7ــ خدمت پیشه وری به جنبش توده ای آذربایجان و ساختمان آذربایجان نو و مترقی

ﺑﺮﺧﻼف ﺧﺎﻃﺮات دروﻏﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺧﻠﻴـﻞ ﻣﻠﻜـﻲ، رﻫﺒـﺮان ﻧﻬﻀـﺖ آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﻋـﻼوه ﺑـﺮ آن ﻛـﻪ در اوج روﺣﻴـﻪي اﻳﺮان دوﺳﺘﻲ و ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﺗﻮده ي ﻣﺤﺮوم اﻳﺮاﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ، ﻫﺮﮔﺰ در ﻣﺤﺪوده   ي ﻓﺮﻳﺒﻨﺪه ي ﻟﻔﺎﻇﻲ ﻫﺎي وﻃﻦ ﭘﺮﺳـﺘﺎﻧﻪ ﻛـﺎذب، به عوام ﻓﺮﻳﺒﻲ ﻧﻨﺸﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف و اﻳﺪه آل ﺧﻮد را در ﻳﻚ ﺳﻠﺴﻠﻪ اﺻﻼﺣﺎت و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻨﻴﺎدي ﺑﻪ ﺳـﻮد ﺧﻠـﻖ ﺗﺒﻠﻮر و ﺗﺠﻠﻲ دادﻧﺪ و ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺎﻟﻲ و اﻧﺴﺎﻧﻲ از اﺳﺘﻘﻼل و ملیت را ﺟﻠﻮه گرﺳﺎﺧﺘﻨﺪ. آﻧﻬﺎ ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﻣـﻴﻬﻦ را از ﻃﺮﻳـﻖ ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاري ﺑﻪ ﺗﻮده ي ﻣﺮدم و دﻫﻘﺎن زﺣﻤﺘﻜﺶ  آذرﺑﺎﻳﺠﺎﻧﻲ و ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺮاﺑـﻪﻫـﺎﻳﻲ شبیه بود، ﺑﺎ ﻛﺎر و ﻛﻮﺷﺶ و ﺗﻼش ﺷﺒﺎﻧﻪ  روزي، اﺑﺮاز داﺷﺘﻨﺪ . و ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻣﺪت ﻛﻤﺘﺮ از ﻳـﻚ ﺳـﺎل در ﻃـﻮل ﻋﻤﺮ ﻛﻮﺗﺎه ﻫﻴﺌﺖ ﻣﻠﻲ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن و اﻧﺠﻤﻦ اﻳﺎﻟﺘﻲ و وﻻﻳﺘﻲ ﺧﻠﻖ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن، ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﺪ اﻋﺠـﺎز و ﺑـﺎورﻧﻜﺮدﻧﻲ و ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﻣﺤﺮوم آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺧﺪﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﻋﻼوه ﺑـﺮ ﺑـﺎرور ﻛـﺮدن ﻧﻬـﺎل آزادي و دﻣﻮﻛﺮاﺳـﻲ ﺧﻠﻘـﻲ در ﺳﺮاﺳﺮ اﻳﺮان و اﻳﺠﺎد ﺷﻮروﺷﻮق و آﮔﺎﻫﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ و ﺳﻨﺪﻳﻜﺎ ﻳﻲ در ﺗﻮده ي ﻣﺮدم آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﺧـﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑـﻪ ﻣﻠﺖ ﻣﺤﺮوم و ﺳﺘﻤﺪﻳﺪه ي آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻋﺮﺿﻪ ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪي« ﻛﺘﺎب…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان درآبان ماه

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان درآبان ماه

2 آبان- تولد حسین جاوید (نویسنده. شاعر) در نخجوان به سال 1261.

3 آبان- مرگ مهندس غلامرضا امانی (فعال آذربایجانی) و دو برادرش در اثر سانحة رانندگی مشکوک به سال 1387.

ــ مرگ عباس میرزا (شاهزاده و حاکم آذربایجان) در 1212. 

4 آبان- مرگ یحیی آرین پور (نویسنده و مورخ تبریزی) در تهران به سال 1364.

5 آبان- مرگ حیدرخان عمواوغلو (انقلابی و مبارز اورموی) در یکی از روستاهای گیلان به سال 1300.

6 آبان- اشغال شهر زنگلان توسط نیروهای ارمنی در 1372.

8 آبان- صدور قطعنامة شمارة 884 شورای امنیت سازمان ملل متحد در 1372  که در آن «اشغال ناحية زنگلان و شهر گوراديز، حمله به شهرها و بمباران مناطقی از قلمرو جمهوری آذربايجان» محکوم شده و شورا خواستار «عقب نشينی يک جانبه نيروهای اشغالگر از ناحية زنگلان و شهر گوراديز» شد. 

10 آبان- تولد عباس قره باغی (ژنرال. آخرین رئیس ستاد ارتش شاه) در تبریز به سال 1297.…

Read more

آینده از آن زحمتکشان است

فریدون ابراهیمی در دادگاه فرمایشی ارتش:

آینده از آن زحمتکشان است

فریدون را پس از شش ماه شکنجه و اذیت و آزار در زندان تبریز، به زندان قصر  تهران منتقل کردند. رئیس زندان قصر در آزار و شکنجه مخالفان حکومت ید طولایی داشت. قرار نبود از زندانیان سیاسی رژیم کسی بدون توبه و اعتراف وتسلیم، تندرست و سرفراز آزاد شود.

اما نه سلول های تاریک انفرادی، نه شکنجه های ددمنشانه غیر انسانی، و نه بازجویی ها و بازپرسی های شبانه روزی که ماه ها ادامه داشت، هیچ کدام نتوانست فریدون را از پای درآورد. او همچنان محکم و استوار ایستاده بود و از باورهای خود، از حکومت ملی و مردمی و از کارهایی در یک سال گذشته سامان یافته بود، دفاع می کرد.

در یکی از جلسات دادگاه دادستان از او پرسید:

ــ شما بر چه اساسی حکم اعدام صادر می کردید؟

فریدون قاطعانه جواب داد:

ــ اولا من حکم اعدام کسانی را صادر می کردم که با دزدی ها و قلدری هایشان اهالی تبریز را جان به لب کرده بودند. ثانیا آن ها را براساس قانون حکومت ملی محکوم می کردم.…

Read more

یادداشتی چند از تاریخ پرافتخار سازمان کارگران

یادداشتی چند از تاریخ پرافتخار سازمان کارگران
‏جعفر پیشه‌وری:

‏من از سازمان‌های صنفی پیشه‌وران زحمتکش که از قدیم در شهرهای ایران وجود داشته است نمی‌خواهم بحث بکنم. این‌ها اگرچه در اواخر «اتحادیه‌های صنفی کارگری» نامیده می‌شدند ولی در حقیقت اتحادیهٔ کارگری به‌معنای امروزی نبوده جنبهٔ حرفه و صنفی داشتند. استادان و شاگردان هم در آن با رأی مساوی شرکت می‌کردند، حتی در اغلب موارد رهبری و ریاست آن‌ها با استادان و صاحبکاران بود.
‏هدف آن‌ها هم با هدف اتحادیه‌های ‏کارگری توفیر داشت. اتحادیهٔ کارگران برای حفظ حقوق طبقهٔ رنجبر و مزدبگیر مبارزه می‌کند، اتحادیه‌های اصناف نظرشان حفظ منافع حرفهٔ خود بوده که در نتیجه منظور استادکاران به‌‌واسطهٔ آن‌ها تامین می‌شد.
‏به‌طور تحقیق، اولین سازمان کارگری ایرانی اتحادیهٔ کارگران مطابع تهران است. این اتحادیه، اثنای جنگ جهانی گذشته در تحت عنوان «سندیکای کارگران مطابع» تأسیس گردیده بود…

Read more

پای صحبت یک کهنه فدائی

پای صحبت یک کهنه فدائی

اگر چه با رفیق دکتر عادله خانم چرنیک‌بلند، یکی از اعضای قدیمی حزب توده ایران و فرقه (حزب) دموکرات آذربایجان، عضو هیئت اجرائیه فرقه دمکرات آذربایجان و استاد سرشناس دانشگاه پزشکی باکو از سالهای نسبتا طولانی افتخار آشنایی دارم و در نشست‌ها، گردهمآیی‌ها و مراسم متعدد بمناست‌های مختلف از دیدگاهها، نظرات و به یادماندههایشان بهره برده‌ام، اما این بار بطور اختصاصی پای صحبت‌شان نشستم تا به سهم خود از فعالیت‌ها و زحمات ایشان در نبرد طبقاتی و مبارزه برای رهایی ملی قدردانی نموده، ارج نهم. نوشتارزیر، فشردهگفتگو با ایشان است:

خانم دکتر عادله چرنیک‌بلند در سال ١٣١٠ در یک خانواده روشنفکری- کارگری بدنیا آمد. پدر و مادرش عضو حزب تودۀ ایران بودند. مادرش خدیجه خانم مسئول یکی از حوزه‌های حزبی زنان در اردبیل بود.

او تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه «پوراندخت» اردبیل شروع کرد. بدنبال سرکوبی خونین حکومت ملی آذربایجان به مهاجرت اجباری رفت و با ادامه تحصیل در مهاجرت، در نهایت …

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در مهر ماه

1ـ مهر- تولد حسین منزوی (شاعر) در زنجان به سال 1325.

ــ  انتشار نخستین شمارة ویژه نامة «آدینه» روزنامة مهد آزادی توسط به کوشش نویسندگانی چون صمد بهرنگی در تبریز به سال 1344.

ــ تولد علی نظمی تبریزی (شاعر) در تبریز به سال 1306.

2ـ مهر- مرگ احمد جمیل (شاعر) در باکو به سال 1356.

4ـ مهر- مرگ بلبل محمدوف (خواننده) در باکو به سال 1340.

ــ تولد عبدالعلی مُجازی (شاعر با تخلص اصلان) در روستای شانجان شبستر به سال 1313. ــ مرگ عاشیق کماندار افندیف در روستای کپنکچی منطقة مارنئولی گرجستان به سال 1379.

5ـ مهر- تولد امیر حسین فردی (نویسندة کودکان) در 1328

ــ  تولد کمال تبریزی (فیلمساز) در تبریز به سال 1338.

ــ تولد سیدحسن تقی زاده (نویسنده، فعال سیاسی) در تبریز به سال 1257.

6ــ مهر- مرگ میرجلال پاشایف (نویسنده و ادیب) در باکو به سال 1357.

9ــ مهر- مرگ کلنل محمدتقی خان پسیان به دست عوامل حکومت درخراسان به سال 1300. ــ مرگ علی آقا واحد…

Read more

نگاهی به مدارس آذربایجان

سرزمین اولین ها

نگاهی به مدارس آذربایجان

فرزانه ابراهیم زاده (پژوهشگر تاریخ)

بخش پایانی

میرزا حسن از تبریز

نام میرزا حسن تبریزی ملقب به رشدیه به صورت جدا نشدنی با آموزش و پروزش ایران گره خورده است. مردی که با ایستادگی در برابر مکتب داران و کسانی مخالف آموزش و پرورش مدرن در ایران بودند توانست نخستین مدارس ابتدایی را در ایران راه اندازی کند. رشدیه متولد شهر تبریز بود و بعد از پایان دوران مقدماتی تحصیل در مکتب خانه، برای خواندن درس طلبگی به استانبول و مصر و بیروت رفت. این سفر زندگی اورا تغییر داد. او در استانبول از نزدیک با آموزش و پرورش مدرن که از پایه دبستان آغاز می شد آشنا شد و متوجه شد که دارالفنون مدرسه مناسبی برای آموزش و پرورش نیست. دارافنون از ابتدای تاسیس بیشتر شبیه مدارس تکمیل و کالج بود و دانش آموزانی که وارد این مدرسه می شدند باید مقدمات آموزشی را از قبیل خواندن و نوشتن و حساب و کتاب آموخته بودند. آموزش این مقدمات در آن زمان به عهده مکتب خانه ها بود که شیوه بسیار قدیمی برای آموزش داشتند. رشدیه بعد از دیدن مدارس ابتدایی در عثمانی با توجه به شباهتی که میان رسم الخط فارسی و غربی بود تصمیم گرفت شیوه ای ساده تر را برای آموزش الفبا اختراع کند. او برای پیاده کردن نظام آموزشی خود به ایروان رفت و نخستین مدرسه خود را در این شهر راه اندازی کرد. در همین شهر بود که ناصرالدین شاه اورا دید و از نزدیک در جریان آموزش هایی قرار گرفت و از او دعوت کرد تا در ایران مدرسه ای راه اندازی کند. رشدیه در سال ١٣٠٥ به ایران آمد و در منطقه ششکلان تبریز در مسجد مصباح الملک نخستین مدرسه خود را …

Read more

نگاهی به مدارس آذربایجان

سرزمین اولین ها

نگاهی به مدارس آذربایجان

فرزانه ابراهیم زاده (پژوهشگر تاریخ)

 بخش نخست

این که کتاب های تاریخی روز5 دی ١٢٣٠ خورشیدی – افتتاح دارالفنون تهران  را - مبدا تاریخ آموزش و پرورش مدرن ایران می دانند، اشتباهی ناخواسته شاید هم خواسته است و نزدیک به سی سال از تاریخ را بلا تکلیف می گذارند.  تاریخی که نه در تهران پایتخت که در شمال غرب کشور و  سرزمین آذربایجان ایران و با ورود اولین مسیونرهای مذهبی فرهنگی آغاز شده است و دامنه هایش به تهران رسیده است.

 

دانش آموزان یک مدرسه ابتدایی دوران قاجاریه. عکس از آرشیو موسسه مطالعات تاریخ معاصر

آن چه در ادامه می خوانید از همین نقطه آغاز می شود. از نخستین مدارس مدرن ایران که در تبریز و بعدتر ارومیه راه اندازی شد. فضایی را به وجود اورد که بعد ها که بعدها مدارس بیشتری در ایران راه اندازی شود. مدارسی که بخش مهمی از آن ها در چهار استان آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل و قزوین و همچنین در زنجان و سایر شهرهای آذری نشین قرار دارد. نقطه شروعی که بخشی از داستان شکل گیری مدارس مدرن در ایران هم هست. …

Read more

به یاد رفیق شهید انوشیروان ابراهیمی

به یاد رفیق شهید انوشیروان ابراهیمی

معاون صدر کمیته مرکزی فرقه دمکرات آذربایجان 

 رفقا، ما رفتیم، شما راه ما را ادامه دهید!

روز ۲۲ ‏شهریور ۶۶ ‏نزدیکی‌های ظهر بود. بچه‌ها سفره را چیده بودند. داشتند پای سفره می‌نشستند که در سلول بازشد و انوشیروان را صدا کردند. به یک باره قلب ها فروریخت. لبخندها بر لب‌ها خشکید. معلوم بود که وقتش رسیده است. حتی مجال ندادند نهارش را بخورد. ‏انوشیروان برخاسته بود. ابتدا سکوتی تلخ، سپس قطرات اشکی که پهنه صورت‌ها را پوشاند. انوشیروان را برای تیرباران می‌بردند. چشم‌ها به دهانش دوخته شده بود. باید چیزی می‌گفت. و او به کوتاهی سخن گفت: «رفقا، ما رفتیم، شما راه ما را ادامه دهید. من با سربلندی و غرور و باعشق به حزبم راه مرگ را می‌روم. من تا آخرین لحظه از آرمانم و حزبم دفاع می‌کنم

خبر تیرباران رفیق انوشیروان ابراهیمی همه رفقا و دوستان قدیمی‌اش را در ماتمی سنگین فروبرد. دوستی پاک و بی غش و انسانی دوست داشتنی را از دست دادیم. «انوش» یک فرزند شایسته و ‏پر افتخار برای مردم ایران و ب…

Read more

بیانیه 12 شهریور 1324

بیانیه 12 شهریور 1324

مقدمه : روز دوشنبه 12 شهريور 1324، فرقه دموکرات آذربايجان با انتشار بيانيه اي(مراجعت نامه ) که به دو زبان  آذربايجاني و فارسي نوشته شده و حاوي يک مقدمه و12ماده بود رسما تشکيل خود را اعلام نمود.

اهم اهداف اين بيانيه عبارت بودند از: تقاضاي آزادي داخلي و مختاريت مدني براي مردم آذربايجان با حفظ استقلال و تماميت ارضی ايران، تشکيل انجمنهاي ايالتي و ولايتي، تدريس زبان ترکی در مدارس آذربايجان، مصرف نيمي از مالياتهاي وصولي از آذربايجان در خود آذربايجان، افزايش کرسيهاي نمايندگان آذربايجان در مجلس به نسبت جمعيت آن، اصلاح روابط و حدود بين مالک و دهقان با در نظر گرفتن مصالح هر دو، مبارزه با بيکاري تلاش در جهت توسعه و ايجاد صنايع، تجارت و کشاورزي، مبارزه با رشوه و فساد در ادارات و….

جالب توجه است که با گذشت نزدیک به هفتاد سال از انتشار بیانیه دوازده ماده ای دوازده شهریور، هنوز بسیاری از خواسته های بنیانگذاران فرقه دمکرات آذربایجان محقق نشده است.…

Read more

نگاهی به زندگی پر بار دکتر تقی ارانی

به مناسبت 13 شهریور 115 مین سال تولد دکتر ارانی

نگاهی به زندگی پر بار دکتر تقی ارانی

به قلم احسان طبری

در میان مردان بزرگی که از ایرانیان و بیگانگان در زندگی خویش دیده و شناخته ام، هنوز ارانی اگر نگویم بزرگترین، یکی از بزرگترین آنهاست. آن هماهنگی بین مبارز دلیر و انسان نیک و اندیشه ور ژرف بودن که پدیده ای بس کمیاب است، در ارانی به میزانی شگرف وجود داشت
همه برتریهای روانی و عملی او: دانش، دلاوری، پشتکار، ایمان، سرشتی، او بود. از اینرو از جلوه فروشی های سبک مغزانه عاری بود. فروتن و بی دعمی بنظر میرسید و کارهای خود را که تا پایگاه جانبازی در راه مردم اوج می گرفت، انجام وظایف عادی یک انسان میشمرد.
سخت پرکار بود. هنگامیکه چشم از جهان می بست 36 سال داشت. یعنی در جوانی شهید شد ولی تا آن هنگام کتابهای علمی متعدد و قطور و مقالات سیاسی و حتی آثار ادبی گوناگون نوشته بود. بسبب شوق متنوعی که در فرهنگ انسانی داشت، بسیار چیزها می دانست: از ریاضی و فیزیک و شیمی گرفته تا فلسفه و روانشناسی و زبان و ادبیات! و در همه این گستره ها مردی ژرف اندیش و پرخوانده بود: می اندیشید، می کوشید. زندگی را رسالتی دشوار و پرمسئولیت بر…

Read more

20 blog posts