header photo

Blog posts : "اسناد"

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش دهم

7ــ خدمت پیشه وری به جنبش توده ای آذربایجان و ساختمان آذربایجان نو و مترقی

ﺑﺮﺧﻼف ﺧﺎﻃﺮات دروﻏﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺧﻠﻴـﻞ ﻣﻠﻜـﻲ، رﻫﺒـﺮان ﻧﻬﻀـﺖ آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﻋـﻼوه ﺑـﺮ آن ﻛـﻪ در اوج روﺣﻴـﻪي اﻳﺮان دوﺳﺘﻲ و ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﺗﻮده ي ﻣﺤﺮوم اﻳﺮاﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ، ﻫﺮﮔﺰ در ﻣﺤﺪوده   ي ﻓﺮﻳﺒﻨﺪه ي ﻟﻔﺎﻇﻲ ﻫﺎي وﻃﻦ ﭘﺮﺳـﺘﺎﻧﻪ ﻛـﺎذب، به عوام ﻓﺮﻳﺒﻲ ﻧﻨﺸﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف و اﻳﺪه آل ﺧﻮد را در ﻳﻚ ﺳﻠﺴﻠﻪ اﺻﻼﺣﺎت و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﻨﻴﺎدي ﺑﻪ ﺳـﻮد ﺧﻠـﻖ ﺗﺒﻠﻮر و ﺗﺠﻠﻲ دادﻧﺪ و ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺎﻟﻲ و اﻧﺴﺎﻧﻲ از اﺳﺘﻘﻼل و ملیت را ﺟﻠﻮه گرﺳﺎﺧﺘﻨﺪ. آﻧﻬﺎ ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﻣـﻴﻬﻦ را از ﻃﺮﻳـﻖ ﺧﺪﻣﺘﮕﺰاري ﺑﻪ ﺗﻮده ي ﻣﺮدم و دﻫﻘﺎن زﺣﻤﺘﻜﺶ  آذرﺑﺎﻳﺠﺎﻧﻲ و ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺑﻪ ﺧﺮاﺑـﻪﻫـﺎﻳﻲ شبیه بود، ﺑﺎ ﻛﺎر و ﻛﻮﺷﺶ و ﺗﻼش ﺷﺒﺎﻧﻪ  روزي، اﺑﺮاز داﺷﺘﻨﺪ . و ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻣﺪت ﻛﻤﺘﺮ از ﻳـﻚ ﺳـﺎل در ﻃـﻮل ﻋﻤﺮ ﻛﻮﺗﺎه ﻫﻴﺌﺖ ﻣﻠﻲ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن و اﻧﺠﻤﻦ اﻳﺎﻟﺘﻲ و وﻻﻳﺘﻲ ﺧﻠﻖ آذرﺑﺎﻳﺠﺎن، ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﺪ اﻋﺠـﺎز و ﺑـﺎورﻧﻜﺮدﻧﻲ و ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﻣﺤﺮوم آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺧﺪﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﻋﻼوه ﺑـﺮ ﺑـﺎرور ﻛـﺮدن ﻧﻬـﺎل آزادي و دﻣﻮﻛﺮاﺳـﻲ ﺧﻠﻘـﻲ در ﺳﺮاﺳﺮ اﻳﺮان و اﻳﺠﺎد ﺷﻮروﺷﻮق و آﮔﺎﻫﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ و ﺳﻨﺪﻳﻜﺎ ﻳﻲ در ﺗﻮده ي ﻣﺮدم آذرﺑﺎﻳﺠـﺎن ﺧـﺪﻣﺎﺗﻲ ﺑـﻪ ﻣﻠﺖ ﻣﺤﺮوم و ﺳﺘﻤﺪﻳﺪه ي آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻋﺮﺿﻪ ﻛﻨﻨﺪ. ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪي« ﻛﺘﺎب…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان درآبان ماه

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان درآبان ماه

2 آبان- تولد حسین جاوید (نویسنده. شاعر) در نخجوان به سال 1261.

3 آبان- مرگ مهندس غلامرضا امانی (فعال آذربایجانی) و دو برادرش در اثر سانحة رانندگی مشکوک به سال 1387.

ــ مرگ عباس میرزا (شاهزاده و حاکم آذربایجان) در 1212. 

4 آبان- مرگ یحیی آرین پور (نویسنده و مورخ تبریزی) در تهران به سال 1364.

5 آبان- مرگ حیدرخان عمواوغلو (انقلابی و مبارز اورموی) در یکی از روستاهای گیلان به سال 1300.

6 آبان- اشغال شهر زنگلان توسط نیروهای ارمنی در 1372.

8 آبان- صدور قطعنامة شمارة 884 شورای امنیت سازمان ملل متحد در 1372  که در آن «اشغال ناحية زنگلان و شهر گوراديز، حمله به شهرها و بمباران مناطقی از قلمرو جمهوری آذربايجان» محکوم شده و شورا خواستار «عقب نشينی يک جانبه نيروهای اشغالگر از ناحية زنگلان و شهر گوراديز» شد. 

10 آبان- تولد عباس قره باغی (ژنرال. آخرین رئیس ستاد ارتش شاه) در تبریز به سال 1297.…

Read more

آینده از آن زحمتکشان است

فریدون ابراهیمی در دادگاه فرمایشی ارتش:

آینده از آن زحمتکشان است

فریدون را پس از شش ماه شکنجه و اذیت و آزار در زندان تبریز، به زندان قصر  تهران منتقل کردند. رئیس زندان قصر در آزار و شکنجه مخالفان حکومت ید طولایی داشت. قرار نبود از زندانیان سیاسی رژیم کسی بدون توبه و اعتراف وتسلیم، تندرست و سرفراز آزاد شود.

اما نه سلول های تاریک انفرادی، نه شکنجه های ددمنشانه غیر انسانی، و نه بازجویی ها و بازپرسی های شبانه روزی که ماه ها ادامه داشت، هیچ کدام نتوانست فریدون را از پای درآورد. او همچنان محکم و استوار ایستاده بود و از باورهای خود، از حکومت ملی و مردمی و از کارهایی در یک سال گذشته سامان یافته بود، دفاع می کرد.

در یکی از جلسات دادگاه دادستان از او پرسید:

ــ شما بر چه اساسی حکم اعدام صادر می کردید؟

فریدون قاطعانه جواب داد:

ــ اولا من حکم اعدام کسانی را صادر می کردم که با دزدی ها و قلدری هایشان اهالی تبریز را جان به لب کرده بودند. ثانیا آن ها را براساس قانون حکومت ملی محکوم می کردم.…

Read more

یادداشتی چند از تاریخ پرافتخار سازمان کارگران

یادداشتی چند از تاریخ پرافتخار سازمان کارگران
‏جعفر پیشه‌وری:

‏من از سازمان‌های صنفی پیشه‌وران زحمتکش که از قدیم در شهرهای ایران وجود داشته است نمی‌خواهم بحث بکنم. این‌ها اگرچه در اواخر «اتحادیه‌های صنفی کارگری» نامیده می‌شدند ولی در حقیقت اتحادیهٔ کارگری به‌معنای امروزی نبوده جنبهٔ حرفه و صنفی داشتند. استادان و شاگردان هم در آن با رأی مساوی شرکت می‌کردند، حتی در اغلب موارد رهبری و ریاست آن‌ها با استادان و صاحبکاران بود.
‏هدف آن‌ها هم با هدف اتحادیه‌های ‏کارگری توفیر داشت. اتحادیهٔ کارگران برای حفظ حقوق طبقهٔ رنجبر و مزدبگیر مبارزه می‌کند، اتحادیه‌های اصناف نظرشان حفظ منافع حرفهٔ خود بوده که در نتیجه منظور استادکاران به‌‌واسطهٔ آن‌ها تامین می‌شد.
‏به‌طور تحقیق، اولین سازمان کارگری ایرانی اتحادیهٔ کارگران مطابع تهران است. این اتحادیه، اثنای جنگ جهانی گذشته در تحت عنوان «سندیکای کارگران مطابع» تأسیس گردیده بود…

Read more

پای صحبت یک کهنه فدائی

پای صحبت یک کهنه فدائی

اگر چه با رفیق دکتر عادله خانم چرنیک‌بلند، یکی از اعضای قدیمی حزب توده ایران و فرقه (حزب) دموکرات آذربایجان، عضو هیئت اجرائیه فرقه دمکرات آذربایجان و استاد سرشناس دانشگاه پزشکی باکو از سالهای نسبتا طولانی افتخار آشنایی دارم و در نشست‌ها، گردهمآیی‌ها و مراسم متعدد بمناست‌های مختلف از دیدگاهها، نظرات و به یادماندههایشان بهره برده‌ام، اما این بار بطور اختصاصی پای صحبت‌شان نشستم تا به سهم خود از فعالیت‌ها و زحمات ایشان در نبرد طبقاتی و مبارزه برای رهایی ملی قدردانی نموده، ارج نهم. نوشتارزیر، فشردهگفتگو با ایشان است:

خانم دکتر عادله چرنیک‌بلند در سال ١٣١٠ در یک خانواده روشنفکری- کارگری بدنیا آمد. پدر و مادرش عضو حزب تودۀ ایران بودند. مادرش خدیجه خانم مسئول یکی از حوزه‌های حزبی زنان در اردبیل بود.

او تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه «پوراندخت» اردبیل شروع کرد. بدنبال سرکوبی خونین حکومت ملی آذربایجان به مهاجرت اجباری رفت و با ادامه تحصیل در مهاجرت، در نهایت …

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در مهر ماه

1ـ مهر- تولد حسین منزوی (شاعر) در زنجان به سال 1325.

ــ  انتشار نخستین شمارة ویژه نامة «آدینه» روزنامة مهد آزادی توسط به کوشش نویسندگانی چون صمد بهرنگی در تبریز به سال 1344.

ــ تولد علی نظمی تبریزی (شاعر) در تبریز به سال 1306.

2ـ مهر- مرگ احمد جمیل (شاعر) در باکو به سال 1356.

4ـ مهر- مرگ بلبل محمدوف (خواننده) در باکو به سال 1340.

ــ تولد عبدالعلی مُجازی (شاعر با تخلص اصلان) در روستای شانجان شبستر به سال 1313. ــ مرگ عاشیق کماندار افندیف در روستای کپنکچی منطقة مارنئولی گرجستان به سال 1379.

5ـ مهر- تولد امیر حسین فردی (نویسندة کودکان) در 1328

ــ  تولد کمال تبریزی (فیلمساز) در تبریز به سال 1338.

ــ تولد سیدحسن تقی زاده (نویسنده، فعال سیاسی) در تبریز به سال 1257.

6ــ مهر- مرگ میرجلال پاشایف (نویسنده و ادیب) در باکو به سال 1357.

9ــ مهر- مرگ کلنل محمدتقی خان پسیان به دست عوامل حکومت درخراسان به سال 1300. ــ مرگ علی آقا واحد…

Read more

نگاهی به مدارس آذربایجان

سرزمین اولین ها

نگاهی به مدارس آذربایجان

فرزانه ابراهیم زاده (پژوهشگر تاریخ)

بخش پایانی

میرزا حسن از تبریز

نام میرزا حسن تبریزی ملقب به رشدیه به صورت جدا نشدنی با آموزش و پروزش ایران گره خورده است. مردی که با ایستادگی در برابر مکتب داران و کسانی مخالف آموزش و پرورش مدرن در ایران بودند توانست نخستین مدارس ابتدایی را در ایران راه اندازی کند. رشدیه متولد شهر تبریز بود و بعد از پایان دوران مقدماتی تحصیل در مکتب خانه، برای خواندن درس طلبگی به استانبول و مصر و بیروت رفت. این سفر زندگی اورا تغییر داد. او در استانبول از نزدیک با آموزش و پرورش مدرن که از پایه دبستان آغاز می شد آشنا شد و متوجه شد که دارالفنون مدرسه مناسبی برای آموزش و پرورش نیست. دارافنون از ابتدای تاسیس بیشتر شبیه مدارس تکمیل و کالج بود و دانش آموزانی که وارد این مدرسه می شدند باید مقدمات آموزشی را از قبیل خواندن و نوشتن و حساب و کتاب آموخته بودند. آموزش این مقدمات در آن زمان به عهده مکتب خانه ها بود که شیوه بسیار قدیمی برای آموزش داشتند. رشدیه بعد از دیدن مدارس ابتدایی در عثمانی با توجه به شباهتی که میان رسم الخط فارسی و غربی بود تصمیم گرفت شیوه ای ساده تر را برای آموزش الفبا اختراع کند. او برای پیاده کردن نظام آموزشی خود به ایروان رفت و نخستین مدرسه خود را در این شهر راه اندازی کرد. در همین شهر بود که ناصرالدین شاه اورا دید و از نزدیک در جریان آموزش هایی قرار گرفت و از او دعوت کرد تا در ایران مدرسه ای راه اندازی کند. رشدیه در سال ١٣٠٥ به ایران آمد و در منطقه ششکلان تبریز در مسجد مصباح الملک نخستین مدرسه خود را …

Read more

نگاهی به مدارس آذربایجان

سرزمین اولین ها

نگاهی به مدارس آذربایجان

فرزانه ابراهیم زاده (پژوهشگر تاریخ)

 بخش نخست

این که کتاب های تاریخی روز5 دی ١٢٣٠ خورشیدی – افتتاح دارالفنون تهران  را - مبدا تاریخ آموزش و پرورش مدرن ایران می دانند، اشتباهی ناخواسته شاید هم خواسته است و نزدیک به سی سال از تاریخ را بلا تکلیف می گذارند.  تاریخی که نه در تهران پایتخت که در شمال غرب کشور و  سرزمین آذربایجان ایران و با ورود اولین مسیونرهای مذهبی فرهنگی آغاز شده است و دامنه هایش به تهران رسیده است.

 

دانش آموزان یک مدرسه ابتدایی دوران قاجاریه. عکس از آرشیو موسسه مطالعات تاریخ معاصر

آن چه در ادامه می خوانید از همین نقطه آغاز می شود. از نخستین مدارس مدرن ایران که در تبریز و بعدتر ارومیه راه اندازی شد. فضایی را به وجود اورد که بعد ها که بعدها مدارس بیشتری در ایران راه اندازی شود. مدارسی که بخش مهمی از آن ها در چهار استان آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل و قزوین و همچنین در زنجان و سایر شهرهای آذری نشین قرار دارد. نقطه شروعی که بخشی از داستان شکل گیری مدارس مدرن در ایران هم هست. …

Read more

بیانیه 12 شهریور 1324

بیانیه 12 شهریور 1324

مقدمه : روز دوشنبه 12 شهريور 1324، فرقه دموکرات آذربايجان با انتشار بيانيه اي(مراجعت نامه ) که به دو زبان  آذربايجاني و فارسي نوشته شده و حاوي يک مقدمه و12ماده بود رسما تشکيل خود را اعلام نمود.

اهم اهداف اين بيانيه عبارت بودند از: تقاضاي آزادي داخلي و مختاريت مدني براي مردم آذربايجان با حفظ استقلال و تماميت ارضی ايران، تشکيل انجمنهاي ايالتي و ولايتي، تدريس زبان ترکی در مدارس آذربايجان، مصرف نيمي از مالياتهاي وصولي از آذربايجان در خود آذربايجان، افزايش کرسيهاي نمايندگان آذربايجان در مجلس به نسبت جمعيت آن، اصلاح روابط و حدود بين مالک و دهقان با در نظر گرفتن مصالح هر دو، مبارزه با بيکاري تلاش در جهت توسعه و ايجاد صنايع، تجارت و کشاورزي، مبارزه با رشوه و فساد در ادارات و….

جالب توجه است که با گذشت نزدیک به هفتاد سال از انتشار بیانیه دوازده ماده ای دوازده شهریور، هنوز بسیاری از خواسته های بنیانگذاران فرقه دمکرات آذربایجان محقق نشده است.…

Read more

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش نهم

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش نهم

رسول مهربان

٦ -ائتلاف بورژوازي ليبرال با ارتجاع به منظور سرکوب نهضت آذربايجان/ قسمت اول

در مورد نهضت 21 آذر مقالات و كتابهاي فراوان نوشته شده است و بسياري از آن مقالات و اظهارنظرها و اخبـار و گزارش هاي ژورناليستي موافق و مخالف، تا حدامكان مورد مطالعه و دقت نگارنده قرارگرفـت، امـا آنچـه جالـب و آموزنده است، رفتار و رويه اي است كه بورژوازي ملي و شخصيت هاي آن در طيف گسترده ي روزنامه نگاران ملـي هوراكش هيئت حاكمه و وعاظ السلاطين و علماي درباري از خود نشان دادند. در آن روزهاي تيره وتاري كه هجوم عليه دموكراسي و آزادي شروع شد، همه ي اين روزنامه نگاران ملي و علماي درباري همراه كثيـفتـرين خـان هـا و فئودال هاي معروف به جشن و پايكوبي پرداختند، و در اين ميـان رفتـار حـزب ايـران و شخصـيت هـاي آن بسـيار آموزنده است.

حزب ايران كه در جبهه ي مؤتلفه …

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در شهریور ماه

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در شهریور ماه

4- شهریور- مرگ عاشیق پناه پناهوف 1357.

- شهریور- تولد سید جعفر پیشه وری (مبارز سیاسی و نخست وزیر حکومت ملی آذربایجان) در روستای زاویه سادات خلخال به سال 1271

6- شهریور- مرگ ربابه مرادوا (فعال سیاسی، خواننده و بازیگر نقش لیلی در اپرای ــ تولد اکبر عبدی (هنرپیشه سینما) در اردبیل به سال 1339

5لیلی و مجنون) در باکو به سال 1362

8- شهریور- استقلال جمهوری آذربایجان در 1370

9- شهریور- مرگ صمد بهرنگی (معلم و نویسنده) در رود ارس به سال 1347

ــ مرگ عباس پناهی ماکویی (نویسنده) به سال 1351

10- شهریور- اشغال شهر قبادلی توسط نیروهای ارمنی و کشتار اهالی آذربایجانی آن در 1372

ــ اشغال شهر جبرائیل توسط نیروهای ارمنی  در 1372

ــ  مرگ حاجی زین العابدین تقی اف (سرمایه دار. خادم اجتماعی. بنیانگذار مدارس دخترانه) در باکو به سال 1303

11- شهریور- تولد دکتر حمید نطقی (نویسنده، مترجم و پدر روابط عمومی در ایران) در 1299…

Read more

متن قرارداد ۱۹۴۰ بین ایران و شوروی درباره خزر

متن قرارداد ۱۹۴۰ بین ایران و شوروی درباره خزر

«خبرگزاری فارس» به منظور تنویر افکار عمومی اقدام به انتشار متن قرارداد «بازرگانی و بحرپیمایی بین دولت ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالستی» معروف به قرارداد ۱۹۴۰ کرده که در ذیل می‌خوانید.

قرارداد بازرگانی و بحر پیمایی بین دولت شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالستی

شاه ایران از یک طرف و هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از طرف دیگر نظر به اینکه مایلند روابط بازرگانی بین دو کشور را توسعه بدهند تصمیم به انعقاد قرارداد بازرگانی و بحرپیمایی نموده و برای این مقصود اختیارداران خود را به شرح زیر معین نمودند:

شاه ایران:
جناب آقای مظفر اعلم وزیر امور خارجه و جناب آقای صادق وثیقی کفیل وزارت بازرگانی.

هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی:
جناب آقای ماتوی فیلیمونو سفیر کبیر اتحاد جماهیر شوروی در ایران و آقای پترایوانوویچ الکسییوف نماینده بازرگانی شورای در ایران.…

Read more

نقش امپریالیسم آمریکا در کودتای 28 مرداد

نقش امپریالیسم آمریکا در کودتای 28 مرداد

از تاریخ باید آموخت به قول احمد کسروی: «بدبخت ملتی که تاریخ کشورش را نداند؛ شوربخت تر از آن ملتی که نخواهد تاریخ کشورش را بداند؛ تیره بخت تر از آن ملتی که تاریخ کشورش را به ریش خند بگیرد».

در آستانه شصت و پنجمین سالگرد کودتای 28 مرداد قرار داریم. حال کشور ما خوب نیست. بحران اقتصادی، سیاسی و اجتماعی عرصه را بر مردم بویژه زحمتکشان تنگ کرده است. ارقام دزدی ها، اختلاس ها و سرمایه هایی که توسط عوامل رژِیم و آقا زاده ها از کشور خارج شده (آنچه تا کنون افشا شده) به حدی است که غیر قابل تصور است. در چنین شرایطی امپریالیسم آمریکا، این بار به رهبری ترامپ برای کشورما دندان تیز کرده است. آنها با توجه به اوضاع نا بسامان کشور که سیاست های مخرب رژیم راه گریزی برای ملت باقی نگذاشته است، بهترین فرصت را برای تسلیم این ملت بزرگ و یا پارچه پارچه کردن آن می دانند. این خطری است که یک بار دیگر کشور ما و ملت ما را تهدید می کند. باید از تاریخ درس گرفت. نباید یک لحظه به ماهیت ارتجاعی و ضد مردمی امپریالیسم شک کرد. همانطور که نباید به ماهیت ارتجاع داخلی و شعارهای تو خالی آن تردید کرد.…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش هشتم

5- تشكيل کابينه سياه قوام و مقدمات حمله و هجوم به آذربايجان

 ناصرخان قشقايي در اين روزهاي حمله ي ارتجاع به دموكراسي، يار شايسته و قدرتمندي براي دربار پهلوي شد، و توانست نقش خود را به خوبي بازي كند و به قوام السلطنه اولتيماتوم دهد كه اگر «تا غروب اول مهـر تكليـف فـارس معلوم نشود، و كابينه ترميم نشود و عمال ناصالح محاكمه نشوند، هر اتفاقي روي دهد ما مسئول نيسـتيم» 1. و بـالاخره در مقابل هجوم علني ايل قشقايي و بختياري به مؤسسات اجتماعي فارس و غارت اموال مردم و آتش زدن كلوپ هـاي حزب تودة ايران در فارس و اصفهان، قوام السلطنه و باند ارتجاعي او در كابينه حمايت و تاييد خود را به شورشيان فارس توسط سرلشگر زاهدي اعلام داشتند، و شورش خرابكارانه و غارتگرانه ي فارس تحت عنـوان فريبنـده ي «نهضت فارس» که بنا بر نوشته روزنامه ی داد «جز خرابی و غارت اموال کشاورزان حاصلی نداشت» 2 مورد تائید قوام قرار گرفت و به سرعت ابعاد توطئه های باند ارتجاعی قوام به رهبری و فرماندهی عوامل بیگانه و مامورین سفارت آمریکا و سرلشکر زاهدی مشخص شد. وزرای احزاب موتلفه به عنوان اعتراض از کابینه قوام بیرون رفتند و دست قوام برای اج…

Read more

آذربایجان در جنبش مشروطه

آذربایجان در جنبش مشروطه

صمد بهرنگی

احمد کسروی می‌نویسد جنبش مشروطه را تهران آغازید و تبریز آن را پاسداری کرد و به انجام رسانید. هر چند آدمهای کج اندیشی هنوز هم معتقدند که مجاهدان آذربایجان یک مشت اوباش بودند و ستار خان، آن انسان نیک نفس و مبارز، راهزنی بیش نبود و تنها به خاطر غارت و چپاول می‌جنگید. سخن کسروی اغراق نیست. راست است که برقراری رژیم مشروطه کاملا به نفع توده مردم تمام نشد و حتی جنگاوران و پیشه وران کارشان به خواری و سختی کشید (مثلا ستارخان) ، اما در هر صورت، جانبازیها و مردانگیهای مجاهدان پاکدل آذربایجان بود که محمد علی میرزای گستاخ را به زانو درآورد و دیگر توده‌های مردم را برانگیخت و ثابت کرد که شرقیان هم شاینده زندگانی آزاد می‌باشند. (روزنامه تایمز چاپ لندن دو سه روز پس از بمباران مجلس پس از نکوهش‌های بسیار می‌نویسد: “این نمونه ای به دست داد از آن که شرقیان شاینده زندگانی آزاد نمی‌باشند.” تاریخ مشروطه ـ کسروی)…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در مرداد ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در مرداد ماه

1-مرداد- تأسیس استان خودمختار قره باغ کوهستانی در 1302

ــ اشغال شهر آغدام در قره باغ توسط نیروهای ارمنی در 1372

ــ تولد مارال رحمان زاده (نقاش) در 1295

ــ تولد عبدالله سور (عبدالله محمدزاده) (ادبیات شناس) در گنجه به سال 1262

ــ مرگ عبدالله شایق (نویسنده و معلم) در باکو به سال 1338.

2- مرداد- زخمی شدن ستارخان در پارک اتابک تهران به سال 1289.

4- مرداد- جنگ شدید در محلة امیره قیز و مقاومت حیرت انگیز ستارخان و مجاهدان آذربایجان در برابر نیروهای شاه در 1287

ــ تولد رضا دقتی (عکاس) در تبریز به سال 1331

ــ مرگ اسماعیل شیخلی (نویسنده) در باکو به سال 1374

5- مرداد- تولد علی تجلایی (رزمنده) در تبریز به سال 1338

ــ تولد واصف آدی گؤزلوف (آهنگساز) به سال 1314

6- مرداد- مرگ مسلم ماقامایف (آهنگساز و رهبر ارکستر) در نعلچیک به سال 1316

7- مرداد- صدور قطعنامة شمارة 853 شورای امنیت سازمان ملل در 1372 که در آن شورای امنیت خواستار «خروج…

Read more

حکومت مرکزی و اختیارات محلی

دیدگاه سید جعفر پیشه وری در مورد خودمختاری، آزادی و رشد و ترقی کشور، 96 سال قبل.

حکومت مرکزی و اختیارات محلی

سید جعفر پیشه وری

برای آنکه ملت بتواند کاملا از حقوق خود استفاده نماید،  حکومت ملی و اصول دمکراسی کاملا اجرا شود، لازم است که یک مملکت به جمهوریت های کوچک تبدیل یابد.

تجربه ثابت می کند که در حوزه های کوچک انتخابات بهتر و به منفعت ملت انجام می گیرد. مملکت سویس یک نمونه از این موضوع است. برای همین است که آمریکا و آلمان نیز اصول فدراسیون  را قبول کرده اند و روسیه شوروی نیز همان اصول را اختیار نموده است.

اصول فدراسیون هر چند در ممالک متفاوت است، لیکن اساس و فلسفه آن ها اختلافی ندارد. اصول فدراسیون و اختیارات اهل محل تنها برای اجرای انتخابات نیست، بلکه برای جلوگیری از هرج و مرج داخلی  و حفظ و ترقی ملت فایده زیاد دارد. زیرا ساکنین یک نقطه در حیات و معیشت خود یک نوع احتیاجات خصوصی دارند که آن ها را خود اهل محل بهتر از دیگران مسبوقند. مثلا اهای کنار دریا به چه چیزهایی که ساکن دشت و کوهستان احتیاج دارند، محتاج نیستند. احتیاجات اهالی گرمسیر غیر از احتیاجات اهالی سرد سیر است. از این نقطه نظر است که اصول مختاریت محلی در اکثر ممالک اروپا و آمریکا قائم شده است.…

Read more

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

گوشه هایی از تاریخ معاصر ایران­­­­

رسول مهربان

جنبش دموکراتیک آذربایجان و دولت انقلابی پیشه وری/ بخش هفتم

٤ -حزب دموکرات قوام السلطنه و تشكيل و سقوط کابينه ي ائتلافي احزاب

 مظفر فيروز به همراهي حسين مكي و حائريزاده و ارسنجاني بالاخره تشكيلات حـزب را سروسـامان دادنـد و بـا صرف هزينه ي گزاف كه از طريق فروش جواز قماش و قندوشكر و جووگندم به دسـت آمـده بـود، در روز بيسـت ونهم تير ماه 1325 ،قوام السلطنه با تشريفاتي پر زرق وبرق كه شـباهتي بـه جلـوس بـر تخـت شـاهانه و تشـريفات درباري داشت، تشكيل رسمي «حزب دموكرات ايران» را اعلام كرد. روزنامه ي داد به مديريت عميدي نوري، جريـان تشكيل رسمي حزب دموكرات ايران را چنين نوشت:

 از ساعت پنج بعد از ظهر ديروز در كاخ ييلاقي وزارت امورخارجه در حضور آقاي نخست وزير و هيئت وزيران با شركت بيش از پنجاه نفر از افراد هيئت مؤسس حزب دموكرات و شركت متجاوزاز چند صد نفر از افراد ورزيده ي كلاس رهبري و پهلوانان باشگاه ببر كه براي عضويت در حزب دموكرات ايران اسم نويسي نموده اند، جلسه ي عمومي تشكيل و به شرح ذيل سازمانهاي اصلي تعيين گرديد…

Read more

مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان در تیر ماه

 مهمترین رویدادهای تاریخی، سیاسی

و فرهنگی آذربایجان در تیر ماه

1 تیر- تولد منوچهر مرتضوی (استاد دانشگاه و نویسنده) در تبریز سال 1308

1 تیر- تولد جلال برگشاد (نویسنده) در شهرستان قبادلی جمهوری آذربایجان سال 1303

1 تیر- مرگ خلیل رضا (شاعر) سال 1373

1 تیر- مرگ محمود ملماسی (شاعر با تخلص آزرم تبریزی) در تبریز سال 1370

2  تیر- تولد صمد بهرنگی (نویسنده) به سال 1318 در محلة چرنداب تبریز

2 تیر- تولد پرویز پرستویی (بازیگر سینما و تئاتر) در روستای چارلی همدان سال 1334

2 تیر - تولد بلبل محمدوف (خواننده) در روستای خان باغی شوشا سال 1276

3 تیر - تولد عباس پناهی ماکویی (نویسنده) در ماکو سال 1279

4  تیر- مرگ علاءالدین ملماسی (عکاس، مترجم و پژوهشگر تبریزی) در شیراز سال 1390

6  تیر- مرگ نبی الله سروری (کشتی گیر و قهرمان اردبیلی) در تهران سال 1381

7  تیر- تولد حسن بیگ زردابی (روزنامه نگار. فعال اجتماعی) در روستای زرداب منطقة گؤگجه سال 1216

8  تیر- مرگ دکتر منوچهر مرتضوی (ا…

Read more

تاریخچه دانشگاه تبریز

تاریخچه دانشگاه تبریز

22 خرداد مصادف است با 71مین سالروز دانشگاه تبریز. در مراسم بازگشائی و افتتاح دانشگاه تبریز لیدر حکومت ملی آذربایجان میر جعفر پیشه وری از اهمیت دانشگاه صحبت و اضافه کرد که؛ ما فرزندان دهقانان را از روستا ها به اینجا آورده و نسبت به تعلیم و تعلم آنها نهایت سعی و کوشش را خواهیم نمود.

حکومت ملی آذربایجان در طول یکسال حیات خود مصدر خدمات فرهنگی زیادی بود که دوست و دشمن به آن معترف اند. یکی از مهمترین اقدامات حکومت ملی آذربایجان تاسیس دانشگاه تبریز  در 22 خرداد 1325 بود که در منطقه ای به بزرگی آذربایجان بسیار جدی و ضروری می نمود . برابر اسناد و مدارک موجود در کتابها و نیز روزنامه آذربایجان ؛ دانشگاه تبریز به موجب فرمان مورخه 9/10/ 24 حکومت ملی در سال 1325 شمسی در دستور کار حکومت ملی قرار گرفت

جالب است که بدانیم این دانشگاه در بدو تاسیس شامل سه دانشکده بود . پزشکی که مدت تحصیل شش سال بود کشاورزی و تعلیم و تربیت ( که دارای چهار شعبه به ترتیب زیر بود 1- زبان و ادبیات 2- تاریخ و جغرافیا 3- فیزیک و ریاضیات 4- شی…

Read more

20 blog posts